Ruhsal travma dediğimizde bireyi yada yakınlarını etkileyen doğal afetler (deprem, sel vb.) ile ortaya çıkan, insan kaynaklı (savaşlar, patlamalar, saldırılar, tecavüzler, iskenceler vb) olusan ve kontrolümüz dışında ani gelişen (kaza, yakınlarımızın kaybı vb) olaylardır. Bu ve benzeri olaylara karşı bireylerin etkilenme düzeyleri farklılık gösterir. Dolayisiyla ruhsal travmayı olaylarla değil olayların yarattığı etkiler ile tanımlamak daha doğru olacaktır.
Ruhsal travma bireyin ruhsal ya da fiziksel bütünlüğünü sarsan veya tehdit eden dehşet, çaresizlik, korku duygularının yoğun yaşanmasına neden olan olaylar ve yaşantılardır. Bütün bu yoğun duygular yaşantısal bazı sonuçlara ve günlük hayatımızda bazı zorluklara neden olur. Olayın tekrar tekrar zihnimizde canlanması ya da olayı veya bir kısmını hatırlayamama, rutin işlerimize adapte olmakta güçlük, yoğun duygusal iniş çıkışlar, travmatik olayı içeren kabuslar ve bunlara bağlı olarak uykusuzluk ya da aşırı uyuma, iştahta azalma, sosyal izolasyon, isteksizlik ve yorgunluk bu zorlukların bir kısmıdır. Böylesi şiddetli yıkım etkisi yaratan yaşantılar ile bu sonuçların ortaya çıkması var olan bir duruma paralel ve doğal bir tepkidir. Unutmamalıyız ki ruhsal sağlığımızı olumsuz duyguları yok sayıp bastırmakla değil, negatif duygularımızı da farkedip, kabul edip deneyimleyerek koruyabiliriz.
Butun bu sonuclar ve tepkiler ne kadar sürer? Yaklaşık bir ay ruhsal travmanın duygu-düşüncelerin şok etkisi, kabullenme sureci ve duygu-düşüncelerin farkına varma evresini kapsar. Dolayisiyla bahsettigimiz akut semptomların ortaya çıkışı bir aydan fazla zamanı alabilir. Devamında ki yaklaşık bir ay ise bahsi geçen günlük hayatımızı ve işlevselliğimizi zorlaştıran durumlar yoğun olarak yaşanır ve sonrasında azalarak biter ve günlük hayatımıza büyük oranla adapte olmuş oluruz.
Bütün bu günlük hayatımızı ve işlevselliğimizi etkileyen sonuçlar ne zaman ve hangi durumlarda sorun olmaya başlar ve destek almak gerekir? Akut semptomlar yaklaşık iki aydan sonra da azalmadan, hatta bazen artarak, devam ediyorsa bir uzman psikolog desteğine başvurulmalıdır. Azalmadan devam eden bu durum bazen ruhsal travmanın üzerinden yıllar geçtikten sonra bile ortaya çıkabilecek tssb’nin (travma sonrası stes bozukluğu) belirtilerini düşündürür. Uzman desteği kişinin anlamlandırmasına destek olurken, baş etme sistemlerini geliştirerek güçlendirmesinde bireye yardımcı olabilir.
Özgür Bayden
Uzm. Psikolog
Si Psikoloji
Yorumlar
Yorum Gönder