Ana içeriğe atla

Ergenlik Döneminde Ebeveynlik

Çocukluk dönemi ile yetişkin olma süreci arasındaki bu dönemde ebeveynlerin “Nasıl davranacağımı bilmiyorum?” söylemi ile sıklıkla karşılarız. Bu yazıda ebeveynlerin ergenlik sürecini yaşayan çocukları ile destekleyici bir ilişki ve iletişim sağlamaları adına önemli noktalardan bahsedeceğim.

Ebeveynlerin ergenlik dönemindeki çocukları ile sağlıklı bir iletişim kurabilmeleri, gelişimleri ve desteklenmeleri adına çok önemlidir. Anne ve baba ergen bireyin fikirlerini, düşüncelerini, kararlarını yadırgamadan ve yargılamadan anlamaya çalışmayı denemelidir. Aksi halde ergenlik dönemindeki bireyler emri vaki durumlarda, kendisine çocuk muamelesi yapıldığında, yargılanacağı ve yadırganacağı durumlarda iletişim ve ilişkiyi yüksek duvarlar örerek kesebilir. Bu durum ebeveynleri ile daha az şey paylaşmalarına neden olurken, başa çıkamayacağı karmaşık durumlarda yetişkin desteğine ihtiyaç duysa dahi akranlarından aldığı destekle riskli davranış ve alışkanlıklara yönelim gösterebilir. Ebeveynlerin ergenlik dönemindeki çocukları ile iletişimde özenli olmaları gereken noktalar:

  • Çocuğunuzun sizinle paylaştığı sorun ya da durumu sonuna kadar, bölmeden, bir başka iş ile uğraşmadan dinleyin.
  • Sorunlara gösterdiği tepkiler size aşırı gelebilir. Empati kurarak ne hissettiğini anlamaya çalışın.
  • Dinlerken direkt doğrularınız ve değer yargılarınız üzerinden tepkiler göstermeyin.
  • Çocuğunuzun aldığı kararları, kurduğu arkadaşlık ilişkilerini ya da anlattığı şeyleri riskli bulduğunuzda sakin tepkiler verin ve bu durumun kendisine vereceği olası zararlardan bahsederek alternatif yolları dayatmadan önerin.
  • Sizinle paylaştığı bir sorunu ilerleyen zamanlarda takip edin. Zorlama ve baskı yapmadan neler yaptığını, kendisini nasıl hissettiğini sorgulayın.
  • Unutmayın ki yoğun duygusal iniş çıkışlar yaşarlar. Dolayısıyla çatışma durumlarında, öfkenin yükseldiğini hissettiğiniz anlarda mola alın ve daha sakin bir şekilde konuşmayı deneyin.
  • Çocuğunuzu kırdığınızı ya da haksızlık ettiğinizi düşündüğünüzde özür dilemekten çekinmeyin.
  • Bir kuraldan ya da yapamayacağı herhangi bir talebinden bahsedecekseniz, bunu mutlaka nedenleri ile açıklayın. 
  • Ebeveyn olarak söyledikleriniz ve davranışlarınız arasında uyum olmasına dikkat edin. Sizin yalan söylediğinize şahit olurken, sizden yalan söylemenin çok kötü olduğunu duymak tutarsız bir durum sergilemenizden öteye gitmez.
  • Her yaş döneminde olduğu gibi çocuğunuz için en temel ve güçlü model anne babadır. Bu nedenler anne baba olarak iletişim şeklinize dikkat edin. Çocuğunuzdan duymak ya da görmek istemediğiniz iletişim şeklini, birbirinize ve çocuğunuza göstermeyin.

Bunlar dışında anne baba olarak kararlarınızda ortak hareket ediyor olmanız da büyük önem taşımaktadır. Ayrıca ebeveynler bu dönemde çocuklarının kendilerinden uzaklaştığını, vakit geçirmek istemediğini söylerler. Bu durum sosyal ilişkilerinin çok daha fazla ön plana çıkması sebebiyle doğaldır. Bu noktadan hareketler onlarla vakit geçirmek istediğiniz zamanı, onların da keyif alabileceği şekilde planlamanız önemlidir.

Bir diğer önemli nokta da ergenlik döneminde arkadaş etkileşimlerinin çok yoğun ve aidiyet hissinin çok kapsamlı olmasıdır. Bu durum riski de beraberinde getirebilmektedir. Bir gruba ait olmak için çok fazla zaman harcamak, benzer davranışları sergilemek, benzer kıyafetleri giymek ya da hoşlanmak sıklıkla görünen durumlardır. Bu durumlar karşısında ebeveynler çok etkili olmamak kaydıyla çocuklarının arkadaşları ile tanışmalı ve vakit geçirmelidir. Çocuğunuzun yalan söylemesine ve bu riskli durumları engellemek için çocukluk dönemi sınırlarını esnetmeli ama ihtiyacı olan sınırları da sağlamalısınız. Unutmayın ki çocuğunuzun hem büyüdüğünü hissetmeye hem de sınırları zorlarken onu güvende tutacak, yetişkinlik dönemini şekillendirecek sınırlara ihtiyacı vardır. 

Özgür Beyden
Uzm. Psikolog
Si Psikoloji

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kayıp Sonrası Yaşanan Yas Süreçlerine Bir Bakış

İnsanlık tarihi boyunca ölüm fikrine ve başkasının ölümüne ya da değerli bir parçanın kaybına verilen tepkiler, bu olguları algılayış biçimi değişkenlik gösterse de ölüm karşısında endişe duymak ve sonucunda yas tutmak evrensel deneyimlerdir. Günlük yaşantısında ölümü pek de aklına getirmeyen insan için Antik çağlarda bu durum günümüze göre daha kolay hazmedilir ve doğaldı. Gelişen insanlık tarihi ve teknoloji ile beraber ise ölüm kabul etmesi çok daha zor bir olguya dönüştü. Sevilen ve değer verilen birinin veya bir şeyin kaybı dolayısıyla yaşanan acı olarak tanımlayabileceğimiz yas sürecini de oldukça normal ve sağlıklı olmasına rağmen bugün hayatımıza kabul etmekte zorlanabiliyoruz. Oysaki sevdiğimiz birini ya da bir şeyi kaybetmek hayatın olağan akışına dâhildir ve yaşamla ayrılmaz bir bütündür. Bu yazımızda yas sürecinde yaşanabilecek duyguları Kübler-Ross’un yasın beş aşaması modeline dayandırarak anlatacağız ve yasın bağlı olduğu parametrelerden bahsedeceğiz. İsviçreli psikiyat...
Yorum Gönder
Devamı

Üstesinden Gelemediğimiz Sorunlar ve Ruhsal Travma

Doğumdan ölüme kadar varoluşumuz bir çok deneyim ile zenginleşir, olgunlaşır ve beslenir. Bazen bu olumlu bazende olumsuz deneyimler ile gerçekleşir. Bazı yaşantılarımız ve bunlara yüklediğimiz anlamlar vardır ki kişiliğimizi ve algımızı önemli ölçüde şekillendirir. Bu yazıda ruhsal travmalara neden olabilecek ancak fark etmesi zor olan deneyimlerden bahsedeceğiz. Bu yazı ile neden bazı sorunlarla baş etmek bizim icin o kadar zor ya da neden rahatsız eden olumsuz deneyimleri tekrar tekrar yasıyoruz bu ve benzeri soruların cevabına ışık tutmaya çalışacağım. Bir bebek dünyaya geldiginde anne ve babası onun güvenliği ve sağlığı için elinden geleni yapar. Ancak hiçbir çaba bebeğe anne karnındaki güvenli alanı oluşturamaz. Dolayısı ile bir bebeğin dünyaya gelişi adapte olması gereken ruhsal ve bedensel bütünlüğünü sarsan bir deneyimdir. Bununla beraber bir yetişkin olduğumuzda ne kadar çok yaşantının  bizleri sarstığını, izler bıraktığını, bizi istemediğimiz yönde şekillendirdiğini g...
Yorum Gönder
Devamı

ÖFKE

Öfke herkes tarafından hissedilen normal ve uygun ifade edildiğinde sağlıklı ve doğal bir duygudur. Ancak kontrolden çıkıp da yıkıcı hale dönüşürse ev hayatında, kişisel ilişkilerde ve genel yaşam kalitesinde sorunlara yol açar. Bireysel, ilişkisel ve toplumsal bir çok sorunun altında ifade edilmeyen ya da yanlış ifade edilen öfke duygusu vardır. Öfkeye yol açan pek çok neden var olmakla birlikte genelde engellenme, haksızlığa uğrama ya da sözümüzün dinlenmemesi veya fiziksel ya da sözel incinmeler öfkeyi tetikler. Diğer duygular gibi fizyolojik ve biyolojik değişmelerle birlikte hissedilirken düşünsel ve davranışsal etkileşimle ifade bulur. Bazı kişiler öfkelerini ifade etmekte zorlanırlar. Kendilerine ait kuralları ve ölçüleri olması nedeniyle, böyle kişiler öfkelerini ifade etmeye engel koyarlar. Bu kişilerin öfke tepkileri genellikle somurtma, küsme, surat asma gibi edilgen tepkilerdir. Buna öfkenin içe yönelmesi denir ve öfkelerini bu şekilde ifade eden kişiler için fiziksel (b...
Yorum Gönder
Devamı